Płynność bieżąca kontrahenta przed umową z odroczonym terminem

Płynność bieżąca kontrahenta to aktywa obrotowe podzielone przez zobowiązania krótkoterminowe, obie pozycje bierzesz z bilansu jego ostatniego sprawozdania. Wynik od 1,2 do 2 zwykle oznacza, że spółka ma z czego płacić w ciągu roku. Poniżej 1 zobowiązania na najbliższe miesiące są większe niż to, co spółka może szybko zamienić na gotówkę, więc odroczony termin płatności wymaga ostrożności. Sam wskaźnik nie rozstrzyga, ale razem z wynikiem i kapitałem własnym daje podstawę do ustalenia limitu.

Handlowiec chce zamknąć sprzedaż, dział finansowy chce mieć pewność zapłaty. Płynność bieżąca to najszybsza liczba, którą możesz policzyć bez wywiadu gospodarczego i bez telefonu do kogokolwiek, bo sprawozdanie spółki z KRS jest jawne. Kiedy kontrahent jest spółką z o.o. albo akcyjną, znajdziesz w nim wszystko, czego potrzeba.

Jak obliczyć płynność bieżącą kontrahenta

W bilansie po stronie aktywów znajdź sumę aktywów obrotowych (zapasy, należności krótkoterminowe, środki pieniężne, inwestycje krótkoterminowe). Po stronie pasywów znajdź zobowiązania krótkoterminowe, czyli te, które spółka musi uregulować w ciągu 12 miesięcy. Dzielisz pierwszą kwotę przez drugą.

Przykład zmyślony, tylko do zilustrowania rachunku. Hurtownia ma aktywa obrotowe 4,8 mln zł, w tym zapasy 2,6 mln zł, należności 1,7 mln zł i gotówkę 0,5 mln zł. Zobowiązania krótkoterminowe wynoszą 3,2 mln zł. Płynność bieżąca to 4,8 podzielone przez 3,2, czyli 1,5. Płynność szybka (bez zapasów) to 2,2 podzielone przez 3,2, czyli około 0,69.

Jak czytać wynik

Przedziały są orientacyjne i różnią się w branżach. Deweloper z zapasami w postaci inwestycji ma inną normę niż hurtownia, a sklep z szybką rotacją towaru może działać zdrowo przy wskaźniku bliskim 1.

Dlaczego płynność szybka mówi więcej

Zapasy bywają trudne do szybkiego spieniężenia. Płynność szybka pomija je i pokazuje, czy należności oraz gotówka wystarczą na zobowiązania. W przykładzie wyżej płynność bieżąca 1,5 wygląda dobrze, ale szybka 0,69 mówi, że spółka zależy od sprzedaży towaru z magazynu. Przy towarach o stałym popycie to normalne. Przy towarach sezonowych albo szybko starzejących się to ryzyko.

Trzy rzeczy, które sprawdź razem z płynnością

Po pierwsze wynik netto z trzech lat. Płynność 1,4 przy trzech stratach z rzędu jest gorsza niż 1,1 przy stabilnym zysku. Po drugie kapitał własny: ujemny kapitał zmienia ocenę niezależnie od płynności. Po trzecie rotację należności i zobowiązań, czyli ile dni spółka czeka na pieniądze od klientów i ile sama zwleka z płatnością dostawcom. Rosnące zobowiązania wobec dostawców przy stałej sprzedaży to sygnał, że ktoś już się spóźnia, najpewniej także wobec Ciebie.

Warto też zobaczyć, kto stoi za spółką. Kiedy ta sama osoba zasiada w zarządach kilku firm z kłopotami, kontrahent wymaga większej uwagi, a taki układ sprawdzisz w bazie zarządów i rad nadzorczych z KRS.

Jak ustalić limit na podstawie płynności

Prosta zasada stosowana w działach kredytu kupieckiego: limit nie przekracza ułamka kapitału obrotowego netto kontrahenta, czyli różnicy między aktywami obrotowymi a zobowiązaniami krótkoterminowymi. W przykładzie to 1,6 mln zł. Przy limicie równym jednej piątej daje to 320 tys. zł. Wybierz ułamek według własnej tolerancji, a ujemną różnicę traktuj jak powód do płatności z góry lub zabezpieczenia.

Gdy limit trzeba zmieścić w jednym arkuszu, porównaj kilku odbiorców naraz. W weryfikacji kontrahenta widzisz bilans i wynik z pięciu lat, a plan Analityk wysyła alert, gdy wskaźnik spadnie poniżej ustalonej wartości. Dla większych portfeli służy Zespół Ryzyka z importem listy NIP.

Trzecim wskaźnikiem do porównania jest wskaźnik rotacji należności w dniach, który pokazuje, jak szybko odbiorca odzyskuje pieniądze od własnych klientów.

Drugi przykład: ten sam wskaźnik, dwie różne spółki

Przykład zmyślony. Dwie spółki dystrybucyjne mają płynność bieżącą 1,3. Pierwsza ma zapasy 1,0 mln zł, należności 2,4 mln zł i gotówkę 0,6 mln zł, a zobowiązania krótkoterminowe 3,1 mln zł. Druga ma zapasy 3,2 mln zł, należności 0,7 mln zł i gotówkę 0,1 mln zł przy zobowiązaniach 3,1 mln zł. Wskaźnik ten sam, ale pierwsza spółka odzyska pieniądze od klientów w ciągu kilku tygodni, a druga musi najpierw sprzedać towar. Dla dostawcy, który czeka na przelew, różnica jest zasadnicza.

Dlatego przy każdej ocenie rozbij aktywa obrotowe na trzy części. Gotówka i należności zapewniają płatności, zapasy tylko je obiecują. Jeśli zapasy to ponad dwie trzecie aktywów obrotowych, a sprzedaż spada, traktuj płynność jak niższą, niż pokazuje wzór.

Jak wygląda płynność w typowych branżach

Deweloperzy i firmy budowlane mają zwykle wysokie zapasy (inwestycje w toku) i zaliczki od klientów w zobowiązaniach, więc ich wskaźniki wyglądają inaczej niż w handlu. Hurtownie spożywcze działają przy niskich zapasach i szybkiej rotacji, więc wskaźnik bliski 1 bywa u nich normą. Firmy usługowe, na przykład agencje i software house, mają mało zapasów, a o płynności decydują należności i gotówka. Porównuj kontrahenta z jego branżą, nie z wartością z podręcznika. Medianę wskaźników działu znajdziesz na stronie branży w serwisie, a listę kontrahentów z danego działu zbudujesz w bazie firm handlowych, jeśli sprzedajesz hurtowniom i sieciom.

Jak często odświeżać ocenę płynności

Raz w roku, gdy pojawia się nowe sprawozdanie, to minimum dla stałych odbiorców. Częściej sprawdzaj tych, wobec których masz największe należności. Dobrą praktyką jest ustawienie progu: gdy płynność spadnie o 0,3 punktu w stosunku do poprzedniego roku albo spółka wejdzie na stratę, limit wraca do przeglądu. W ten sposób nie przeglądasz ręcznie całego portfela, tylko te spółki, które pogorszyły wyniki.

Zapisuj datę oceny, użyte liczby i decyzję. Gdy odbiorca przestanie płacić, taki zapis pokazuje, że limit ustalono na podstawie jawnych danych, a to ułatwia rozmowę z ubezpieczycielem należności albo faktorem.

Drugą stroną bilansu jest struktura finansowania, którą opisuje wskaźnik zadłużenia ogólnego kontrahenta.

Kiedy sprawozdanie nie wystarczy

Sprawozdanie opisuje stan na koniec roku, a Ty kupujesz ryzyko na kolejne miesiące. Jeśli od bilansu minęło więcej niż pół roku, a kwota jest duża, poproś kontrahenta o bieżące dane zarządcze i sprawdź białą listę VAT oraz wpisy w rejestrach dłużników. Zobacz też wpis o ocenie odbiorcy przed kredytem kupieckim.

Płynność uzupełnia cykl konwersji gotówki kontrahenta, który pokazuje to samo w dniach.

Pytania o płynność kontrahenta

Jaka płynność bieżąca kontrahenta jest bezpieczna?

Za bezpieczny przedział przyjmuje się zwykle od 1,2 do 2, choć zależy to od branży. Wynik poniżej 1 oznacza, że zobowiązania krótkoterminowe przewyższają aktywa obrotowe, więc kredyt kupiecki powinien być krótki albo zabezpieczony.

Gdzie znaleźć dane do wyliczenia płynności kontrahenta?

W bilansie z jego sprawozdania finansowego złożonego do KRS. Potrzebujesz sumy aktywów obrotowych i zobowiązań krótkoterminowych. Spółki z o.o. i akcyjne mają obowiązek składać sprawozdania, jednoosobowe działalności ich nie publikują.

Czy sama płynność wystarczy do oceny kontrahenta?

Nie. Oceniaj ją razem z wynikiem netto z trzech lat, kapitałem własnym i rotacją należności. Dobry wskaźnik przy ciągłych stratach albo ujemnym kapitale nie daje pewności zapłaty.