Cykl konwersji gotówki kontrahenta a termin płatności

Cykl konwersji gotówki mówi, ile dni pieniądze kontrahenta są zamrożone między zapłatą dostawcom a wpływem od jego klientów. Liczysz go ze sprawozdania z KRS: rotacja zapasów w dniach plus rotacja należności w dniach minus rotacja zobowiązań w dniach. Odbiorca z cyklem 20 dni finansuje się sprawnie, a odbiorca z cyklem 90 dni potrzebuje kredytu albo opóźnia płatności, a Twoja faktura jest jedną z tych, które może opóźnić.

Dział kredytu kupieckiego zna płynność bieżącą i zadłużenie. Cykl konwersji gotówki łączy trzy pozycje bilansu w jedną liczbę wyrażoną w dniach, a ta jest wygodna przy rozmowie o terminie płatności. Poniżej wzór, przykład z trzech lat sprawozdań, tabela decyzji i miejsca, w których wynik się myli.

Jak obliczyć cykl konwersji gotówki

Wzór: cykl konwersji gotówki = rotacja zapasów + rotacja należności - rotacja zobowiązań, wszystko w dniach. Rotacja zapasów to zapasy podzielone przez koszty sprzedanych produktów i razem pomnożone przez 365. Rotacja należności to należności z tytułu dostaw i usług podzielone przez przychody netto, razem pomnożone przez 365. Rotacja zobowiązań to zobowiązania z tytułu dostaw i usług podzielone przez koszty sprzedaży, razem pomnożone przez 365.

Wszystkie dane pochodzą z bilansu i rachunku zysków i strat złożonych do KRS. Dla firm usługowych bez zapasów składnik zapasów wynosi zero, więc cykl jest po prostu różnicą między rotacją należności a rotacją zobowiązań. Pojedynczą rotację należności omawiamy osobno we wpisie o wskaźniku rotacji należności kontrahenta.

Przykład liczbowy z trzech lat sprawozdań

Poniżej rachunek dla zmyślonego odbiorcy, dystrybutora wyposażenia, którego nazwa nie ma znaczenia. Liczby są przykładowe i służą wyłącznie do pokazania metody.

Przychody rosły o 20% w dwa lata, a cykl wydłużył się z 45 do 91 dni, czyli dwukrotnie. Zapasy rosną szybciej niż sprzedaż, klienci płacą coraz później, a dostawcy dostają pieniądze w tym samym tempie co zawsze. Każdy dodatkowy dzień cyklu to koszt finansowania, który dystrybutor pokrywa z kredytu albo zatrzymując płatności. Przy kosztach sprzedaży 19,7 mln zł jeden dzień cyklu odpowiada około 54 tys. zł zamrożonej gotówki (19 700 000 / 365), więc 46 dodatkowych dni to około 2,5 mln zł wiązania pieniędzy w kapitale obrotowym.

Wzrost sprzedaży z takim wynikiem nie jest dobrą wiadomością dla dostawcy. Jeśli Twój termin to 30 dni, a odbiorca stale płaci dostawcom po 50, jesteś w grupie, którą sprzedawca z cyklem 91 dni może zacząć wydłużać jako pierwszą.

Jak przełożyć cykl konwersji gotówki na decyzję

Poniższa tabela to reguła robocza stosowana w wielu działach kredytu kupieckiego. Nie jest normą i wymaga dopasowania do branży, bo hurtownia spożywcza ma inny cykl niż producent maszyn.

Trend liczy się bardziej niż poziom. W naszym przykładzie 91 dni wyglądałoby na granicy akceptowalności, ale rok wcześniej było 74, a dwa lata wcześniej 45. Taki kierunek przy rosnącej sprzedaży wymaga obniżenia limitu, niezależnie od tego, co mówi samo zadłużenie.

Cykl konwersji gotówki a kredyt bankowy odbiorcy

Wydłużający się cykl trzeba czymś sfinansować. W sprawozdaniu szukaj tego w zobowiązaniach z tytułu kredytów i pożyczek oraz w wyniku finansowym, w kosztach odsetek. Jeżeli kredyt rośnie razem z cyklem, bank finansuje zapasy i należności, a Ty jesteś w drugiej linii. Jeśli kredytu nie przybywa, a cykl rośnie, źródłem pieniędzy są dostawcy, czyli wydłużone opóźnienia płatności. Zestaw to z wskaźnikiem zadłużenia ogólnego i płynnością bieżącą, żeby zobaczyć, czy firmie zostaje bufor.

Przy ubezpieczeniu należności ubezpieczyciele patrzą na te same pozycje sprawozdania. Policzony wcześniej cykl skraca rozmowę o limicie i pomaga uzasadnić stawkę. Gdy kontrahent jest spółką kontrolowaną przez znanego właściciela, sprawdź, kto stoi za kapitałem. Szersze tło o wspólnikach największych spółek pokazuje dziennik Najbogatsi, gdzie widać przejęcia i zmiany udziałów, które potrafią zmienić politykę płatności odbiorcy z dnia na dzień.

Prawne tło terminów płatności

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych ogranicza w obrocie między przedsiębiorcami termin płatności co do zasady do 60 dni, a dłuższy wymaga wyraźnego uzgodnienia i nie może być rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Tekst ustawy jest w Internetowym Systemie Aktów Prawnych. Odbiorca z cyklem powyżej 90 dni nie może legalnie zrobić z Ciebie kredytodawcy na 90 dni, ale w praktyce takie próby się zdarzają, szczególnie przy dużych sieciach.

Błędy, które zniekształcają cykl konwersji gotówki

• Sezonowość: bilans na 31 grudnia bywa po szczycie zakupów albo przed nim. Porównuj te same daty w kolejnych latach.
• Należności i zobowiązania w bilansie są brutto, a przychody i koszty netto. Przy 23% VAT każda z rotacji wychodzi zawyżona o podobny procent, więc różnica jest zniekształcona słabiej niż pojedyncze składniki, ale przy progu 60 czy 90 dni ma znaczenie.
• Firmy usługowe nie mają zapasów, więc wynik porównuj tylko z podobnymi firmami.
• Pozycje od podmiotów powiązanych bywają przesuwane w czasie. Sprawdź ich udział w informacji dodatkowej.
• Koszt sprzedanych produktów w rachunku w wariancie porównawczym trzeba zastąpić kosztami operacyjnymi, inaczej rotacja zobowiązań wyjdzie zaniżona.

Jak sprawdzać cykl u wielu odbiorców

Przy kilkudziesięciu odbiorcach liczenie trzech rotacji w arkuszu zabiera popołudnie przed każdym przeglądem limitów. W serwisie dane z pięciu lat leżą obok siebie na profilu spółki, a w planie Analityk ustawiasz alerty progowe przy weryfikacji kontrahenta, żeby dostać sygnał, gdy płynność albo zadłużenie przekroczy próg. Plan Zespół Ryzyka pozwala wgrać listę NIP całego portfela. Ceny porównasz w cenniku, a pełny proces decyzji opisuje ocena odbiorcy przed kredytem kupieckim.

Pytania o cykl konwersji gotówki kontrahenta

Jak obliczyć cykl konwersji gotówki?

Dodaj rotację zapasów w dniach do rotacji należności w dniach i odejmij rotację zobowiązań w dniach. Każdą rotację policz ze sprawozdania: stan z bilansu podziel przez przychody albo koszty sprzedaży i pomnóż przez 365. W przykładzie wyżej wynik to 91 dni.

Jaki cykl konwersji gotówki jest dobry?

Zależy od branży. W handlu i produkcji typowy zakres to 20 do 60 dni, a poniżej 20 dni lub wynik ujemny oznacza sprawny obrót gotówką. Ważniejszy niż poziom jest trend: wzrost o ponad 30 dni w rok przy rosnącej sprzedaży to sygnał ostrzegawczy.

Czy cykl konwersji gotówki może być ujemny?

Tak. Ujemny wynik oznacza, że firma płaci dostawcom później, niż otrzymuje pieniądze od klientów, co jest typowe dla sieci handlowych sprzedających za gotówkę. Dla dostawcy takiej sieci to sygnał, że jest finansowaniem cyklu, więc termin warto skrócić albo ubezpieczyć.

Skąd wziąć dane do cyklu konwersji gotówki kontrahenta?

Ze sprawozdania finansowego spółki złożonego do KRS: z bilansu i rachunku zysków i strat. Dla spółek z o.o. i akcyjnych dane są jawne, a w serwisie odczytane i zestawione z pięciu lat obok siebie. Jednoosobowych działalności tam nie znajdziesz.