Z czego składa się bilans
Bilans ma dwie strony. Po lewej są aktywa, czyli wszystko, czym spółka dysponuje. Po prawej pasywa, czyli informacja, kto ten majątek sfinansował. Suma aktywów musi równać się sumie pasywów i nazywa się sumą bilansową.
| Aktywa | Pasywa |
|---|---|
| A. Aktywa trwałe: wartości niematerialne, środki trwałe, nieruchomości, długoterminowe należności i inwestycje | A. Kapitał własny: kapitał zakładowy, zapasowy, rezerwowy, wynik z lat ubiegłych i roku bieżącego |
| B. Aktywa obrotowe: zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe, w tym środki pieniężne | B. Zobowiązania i rezerwy: rezerwy, zobowiązania długoterminowe, krótkoterminowe i rozliczenia międzyokresowe |
| C. Należne wpłaty na kapitał, D. Udziały własne (pozycje występujące rzadko) | Suma pasywów równa sumie aktywów |
Jednostka mikro może sporządzić bilans w uproszczonym układzie, z mniejszą liczbą pozycji. Dlatego przy części małych spółek niektórych wierszy po prostu nie ma, a w profilu widzisz przy nich dopisek „brak w sprawozdaniu”.
Pięć pytań, które zadaje bilansowi analityk
- Czy spółka ma dodatni kapitał własny? Ujemny kapitał oznacza, że zobowiązania przewyższają cały majątek spółki. Wierzyciele finansują wtedy więcej niż sto procent działalności.
- Jaka część majątku jest finansowana długiem? Wskaźnik zadłużenia, czyli zobowiązania podzielone przez aktywa, pokazuje, ile z każdej złotówki majątku należy do wierzycieli.
- Czy spółka spłaci bieżące zobowiązania? Odpowiada na to porównanie aktywów obrotowych i gotówki ze zobowiązaniami krótkoterminowymi.
- Gdzie leży majątek? Spółka z majątkiem w zapasach i należnościach jest bardziej wrażliwa na zatory płatnicze niż ta, która trzyma gotówkę.
- Jak to się zmienia w czasie? Jeden bilans to stan na jeden dzień. Kierunek zmian z kilku lat mówi więcej niż poziom w jednym roku.
Wskaźniki liczone z bilansu
Z bilansu da się policzyć kilka prostych wskaźników. Część z nich pokazujemy w profilu z percentylem na tle branży, pozostałe łatwo policzyć z eksportu.
| Wskaźnik | Wzór | Jak go czytać |
|---|---|---|
| Zadłużenie ogólne | zobowiązania / aktywa razem | im wyżej, tym większa część majątku spółki należy do wierzycieli |
| Płynność gotówkowa | środki pieniężne / zobowiązania krótkoterminowe | jaką część bieżących długów spółka spłaci od ręki |
| Płynność bieżąca | aktywa obrotowe / zobowiązania krótkoterminowe | czy majątek obrotowy pokrywa długi do roku |
| Udział kapitału własnego | kapitał własny / aktywa razem | stabilność finansowania, odwrotność zadłużenia |
| Rentowność kapitału (ROE) | wynik netto / kapitał własny | łączy bilans z rachunkiem zysków i strat |
Nie ma jednej poprawnej wartości tych wskaźników dla wszystkich firm. Firma budowlana pracuje na innym zadłużeniu niż agencja interaktywna, dlatego porównujemy spółkę z jej własną branżą. Jak działa takie porównanie, opisujemy przy wynikach finansowych spółek.
Sygnały ostrzegawcze w bilansie
- Ujemny kapitał własny albo kapitał spadający kilka lat z rzędu.
- Strata przekraczająca sumę kapitału zapasowego i rezerwowego oraz jedną trzecią kapitału zakładowego. W spółce z o.o. zarząd musi wtedy zwołać zgromadzenie wspólników, które zdecyduje o dalszym istnieniu spółki (art. 233 kodeksu spółek handlowych).
- Zobowiązania krótkoterminowe rosnące szybciej niż przychody, co często oznacza opóźnianie płatności dostawcom.
- Gotówka bliska zeru przy dużych należnościach.
- Należności długoterminowe od podmiotów powiązanych, które bywają sposobem na wyprowadzanie środków.
- Spóźnione sprawozdanie: brak bilansu po terminie sam w sobie jest informacją. Spółki pod obserwacją objęte monitoringiem sprawozdań dostają alert, gdy po terminie w rejestrze nadal nic nie ma.
Bilans w profilu spółki
W profilu każdej spółki bilans jest rozłożony na lata: majątek spółki, kapitał własny, zobowiązania i środki pieniężne z pięciu kolejnych sprawozdań, z dynamiką rok do roku. Wartości ujemne są oznaczone kolorem. Pod tabelą widzisz wskaźniki zadłużenia i płynności gotówkowej z percentylem w dziale PKD w Polsce i w województwie siedziby.
Liczby odczytujemy z e-sprawozdań w formacie XML złożonych do repozytorium KRS. Jeśli sprawozdanie za dany rok jest skanem, pokazujemy datę złożenia bez liczb. Bilans z pełną tabelą pięciu lat jest dostępny w każdym planie, od 99 zł netto miesięcznie przy rozliczeniu rocznym, plus 23% VAT. Szczegóły w cenniku, a sposób liczenia wskaźników w metodologii.
Jak przeczytać bilans spółki w dziesięć minut
- Sprawdź sumę bilansową i jej zmianę. Porównaj aktywa razem z poprzednim rokiem. Szybki wzrost przy stałych przychodach warto wyjaśnić, bo może oznaczać inwestycję albo narastające należności.
- Spójrz na kapitał własny. Dodatni i rosnący kapitał to dobry znak. Ujemny albo malejący kilka lat z rzędu wymaga uwagi.
- Porównaj zobowiązania z majątkiem. Policz wskaźnik zadłużenia i zobacz, jak wypada na tle branży. W profilu widzisz jego percentyl.
- Zestaw gotówkę z długami do roku. Środki pieniężne podzielone przez zobowiązania krótkoterminowe pokazują, ile bieżących długów spółka spłaci od ręki.
- Przeczytaj informację dodatkową. W sprawozdaniu z repozytorium znajdziesz w niej rozbicie zobowiązań, poręczenia i zdarzenia po dniu bilansowym, których nie widać w samych liczbach.
Pytania i odpowiedzi
Czym bilans różni się od rachunku zysków i strat?
Bilans pokazuje stan majątku i źródeł finansowania na jeden dzień, ostatni dzień roku obrotowego. Rachunek zysków i strat pokazuje przychody i koszty za cały rok. Do oceny spółki potrzebne są oba.
Czy suma bilansowa to wartość spółki?
Nie. Suma bilansowa to wartość aktywów według zasad rachunkowości, zwykle po koszcie historycznym. Wartość spółki dla wspólników zależy od zysków, zadłużenia i branży. O tym piszemy przy wycenie firmy.
Dlaczego bilans małej spółki ma mniej pozycji?
Jednostki mikro i małe mogą stosować uproszczenia przewidziane w ustawie o rachunkowości, w tym skrócony układ bilansu. Pokazujemy wszystko, co spółka podała, a brakujące pozycje oznaczamy.
Na jaki dzień jest bilans?
Na dzień bilansowy, czyli ostatni dzień roku obrotowego. Dla większości spółek to 31 grudnia, ale część ma rok obrotowy inny niż kalendarzowy i wtedy data jest inna.
Czy pokazujecie bilanse spółek w likwidacji?
Tak, jeśli spółka składa sprawozdania. Status spółki z odpisu KRS widać w nagłówku profilu.